22 apr Het Pratfall-effect: De kracht van kwetsbaar leiderschap
Op de velodrome van Roubaix toonde Wout Van Aert de kracht van kwetsbaar leiderschap. Elke toeschouwer, elke journalist of het nu een Belg, een Fransman of een Engelsman was, schreeuwde de longen uit zijn lijf om Wout over de streep te trekken. Eén Italiaanse sportjournalist kon het zelfs niet droog houden.
Wat maakt dat we met zijn allen Wout deze overwinning zo hard gunnen? Ik vond een mogelijke verklaring in het onderzoek van Elliot Aronson bekend onder de naam het Pratfall-Effect.
Prat wat?
In de jaren zestig voert psycholoog Elliot Aronson een experiment uit. De proefpersonen luisteren hierbij naar een opname van iemand die quizvragen stelt. Bij de eerste opname beantwoordt de persoon nagenoeg alle vragen correct. Bij de tweede opname met dezelfde persoon worden opnieuw bijna alle vragen perfect beantwoord. Alleen stoot deze persoon aan het einde van de quiz zijn koffietas om. Aan de proefpersonen wordt gevraagd welke persoon ze meer aantrekkelijk vinden. Iedereen verkiest de koffiemorser.
Aronson noemt dit sociaal psychologisch fenomeen het Pratfall-effect. De competente persoon die een uitschuiver maakt – een pratfall – wordt als sympathieker en aantrekkelijker ervaren dan de perfecte persoon. Perfectie is intimiderend. Gebreken maken je meer menselijk en herkenbaar.
Met overwinningen in Milaan-San Remo, Strade Bianche en de groene trui in de Tour de France heeft Wout zijn wielercompetenties bewezen. In de Tour en in Dwars door Vlaanderen, bleef hij ook niet gespaard van zware uitschuivers. Die combinatie van competentie en kwetsbaarheid maakt hem precies aantrekkelijk. Dat is het Pratfall-effect of de kracht van kwetsbaar leiderschap.
Formule kwetsbaar leiderschap
Het Pratfall-effect voor leiders vereist dat ze competent zijn. Leiders moeten goed zijn in wat ze doen. Vanop deze basislijn, wordt het maken van fouten én er eigenaarschap van nemen, krachtig. Als we niet competent zijn, worden fouten en kwetsbaarheden tegen ons gebruikt.
Dit is wat perfectionisten vaak missen. De meeste onder hen zijn hoog presterende, competente mensen. Maar om echt effectief te zijn als leider, moeten ze leren hun menselijkheid te omarmen.
Kwetsbaar leiderschap werkt inspirerend
Kwetsbare leiders zijn inspirerend omdat ze menselijk zijn. Het delen van kwetsbaarheid, het aanvaarden van vergissingen geeft een verfrissend gevoel van eens niet te moeten doen alsof we beschikken over alle antwoorden.
Dit werkt inspirerend voor diegene die we leiden. Amy Edmonson – Novartis Professor Leiderschap en Management aan de Harvard Business School – is bekend voor haar werk rond high-performing medische teams. Zij ontdekte dat de best presterende teams – in termen van prestaties, omzet, burnout, enz. – die teams zijn die meer fouten rapporteren, niet minder.
Op het eerste zicht, lijkt het erop dat deze teams meer falen, maar in werkelijkheid rapporteren ze meer vergissingen omwille van hun teamleiders. Deze leidinggevenden staan meer open en accepteren fouten, wat leidt tot toegeven en leren uit deze fouten. Laag presterende teams verbergen vaak vergissingen, waardoor een illusie van competentie wordt gecreëerd.
Edmonson’s onderzoek toont aan dat openheid en openhartigheid en niet perfectie, echte teamprestaties en continue verbeteringen drijven in omgevingen waar er veel op het spel staat zoals ziekenhuizen.
De leider moet eerst gaan
De rode draad in mijn trainingen en workshops is: leiderschap begint bij jezelf. Als je zelf nooit vergissingen kan toegeven, dan zal je team dat ook niet doen. Je creëert angst in plaats van groei. Als je slecht reageert op signalen van kwetsbaarheid vanuit je team, dan zullen ze zich afsluiten en het vertrouwen verdwijnt.
In mijn praktijk kom ik in contact met allerlei leiders. Diegene die erin slagen hun teams mee te krijgen, hebben oog voor de noden en emoties van anderen. Ze hebben er geen probleem mee om hun fouten toe te geven en er verantwoordelijkheid voor op te nemen. Ze accepteren het als anderen hetzelfde doen.
Hun nederigheid en menselijkheid matchen hun intellect en productiviteit. Het is geen kwestie van of/of, maar eerder van en/en. Net daarom genieten ze het respect van “de grote baas”. Net daarom hebben ze teams die hen graag hebben en respecteren doorheen hun loopbaan.
Kwetsbaarheid is geen kumbaya rond het kampvuur. En het gaat ook niet over een powerpoint slide deck dat al je vergissingen in de verf zet. Je hoeft je diepste en donkerste geheimen niet te delen met je collega’s.
Kwetsbaar leiderschap gaat over het zenden van een helder signaal dat je het ook niet altijd allemaal bij de hand hebt, dat je hulp kan gebruiken. Als je het juist doet, zal het eerder subtiel zijn. Het is een verzameling van bijna onopgemerkte momenten doorheen de dagen weken en maanden. Het is hoe we handelen, hoe we in interactie gaan en hoe we reageren op die momenten. En na verloop van tijd, verzamel je invloed, respect en vertrouwen.
Herken jij jezelf in kwetsbaar leiderschap en hoe uit dat zich bij jou?
Geen reactie's